โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs (Non-Communicable Diseases) ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็น ภัยเงียบ ที่กำลังคุกคามสุขภาพและชีวิตของคนไทยอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลสถิติชี้ชัดว่า กลุ่มโรค NCDs เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของประเทศ โดยคร่าชีวิตคนไทยไปกว่า 3-4 แสนคนต่อปี หรือคิดเป็นประมาณ 75% ของการเสียชีวิตทั้งหมด ซึ่งสูงกว่าอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ยของประชากรโลก 10% เลยทีเดียว การรู้เท่าทันและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมคือเกราะป้องกันที่สำคัญที่สุด

NCDs คืออะไร? และทำไมจึงเป็น ‘ภัยเงียบ’?

NCDs ย่อมาจาก Non-Communicable Diseases หมายถึง กลุ่มโรคไม่ติดต่อ ที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อและไม่สามารถแพร่กระจายจากคนสู่คนได้ แต่เป็นโรคที่เกิดจาก พฤติกรรมการดำเนินชีวิต ที่ไม่เหมาะสมและปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ที่สะสมมาเป็นระยะเวลานาน ทำให้มีการดำเนินโรคอย่างช้า ๆ และมักกลายเป็นโรคเรื้อรังในที่สุด

ที่ถูกเรียกว่า ‘ภัยเงียบ’ เพราะในช่วงแรกของโรค ผู้ป่วยมักไม่มีอาการแสดงที่ชัดเจน หรือมีอาการเพียงเล็กน้อยที่ถูกมองข้ามได้ง่าย ทำให้หลายคนละเลยจนกระทั่งโรคดำเนินไปจนถึงขั้นรุนแรง และเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงชีวิต เช่น

• โรคหัวใจและหลอดเลือด: โรคหลอดเลือดสมอง, โรคหลอดเลือดหัวใจ, โรคความดันโลหิตสูง
• โรคเบาหวาน
• โรคมะเร็ง (เช่น มะเร็งปอด, มะเร็งตับ, มะเร็งลำไส้)
• โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง (เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ถุงลมโป่งพอง)
• โรคอ้วนลงพุง และภาวะไขมันในเลือดสูง

พฤติกรรมเสี่ยง: ตัวการหลักที่ก่อให้เกิด NCDs

สาเหตุหลักของกลุ่มโรค NCDs มาจาก พฤติกรรมเสี่ยง ในชีวิตประจำวันของเราเอง ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า พฤติกรรมเหล่านี้คิดเป็นร้อยละ 80 ของการเกิดโรคเลยทีเดียว ได้แก่

1. การบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสม: การรับประทานอาหารที่มีรสจัด (หวานจัด มันจัด เค็มจัด), อาหารแปรรูป, และอาหารที่มีไขมันสูง รวมถึงการทานผักและผลไม้น้อย
2. ขาดการออกกำลังกาย: การใช้ชีวิตแบบเนือยนิ่ง (Sedentary Lifestyle) และการไม่ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
3. การสูบบุหรี่: รวมถึงการได้รับควันบุหรี่มือสอง ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ, โรคมะเร็ง และโรคปอดเรื้อรัง
4. การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: การดื่มในปริมาณมากและต่อเนื่องเป็นประจำ
5. ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ: ส่งผลกระทบต่อระบบการทำงานของร่างกายและภูมิคุ้มกัน

รู้เท่าทันและป้องกัน: เริ่มต้นวันนี้ เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว

การป้องกันและควบคุม NCDs ไม่ใช่เรื่องยาก หากเราเริ่มต้นที่การ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ในการดำเนินชีวิต ซึ่งสามารถลดโอกาสเสี่ยงของการเกิดโรคได้มากถึง ร้อยละ 80

• ควบคุมอาหาร: เน้นอาหารที่มีประโยชน์ ลด หวาน มัน เค็ม เพิ่มการบริโภคผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: ควรออกกำลังกายระดับปานกลางอย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน 5 วันต่อสัปดาห์ หรือรวมกันให้ได้ 150 นาทีต่อสัปดาห์
• งดเหล้า งดบุหรี่: เลิกพฤติกรรมทำลายสุขภาพเหล่านี้อย่างเด็ดขาด
• จัดการความเครียดและการพักผ่อน: จัดเวลาพักผ่อนให้เพียงพอ ฝึกการผ่อนคลายความเครียด เช่น การทำสมาธิ หรือโยคะ
• ตรวจสุขภาพประจำปี: แม้จะยังรู้สึกว่าตัวเองแข็งแรงดี แต่การตรวจสุขภาพเป็นประจำจะช่วยให้สามารถตรวจพบความเสี่ยงหรือโรคในระยะเริ่มต้นได้ทันท่วงที ทำให้การรักษาได้ผลดีและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง

สรุป

โรคไม่ติดต่อ (NCDs) คือความท้าทายด้านสุขภาพที่สำคัญที่สุดของโลกและของประเทศไทยในปัจจุบัน แม้จะไม่สามารถติดต่อได้ แต่ก็ส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อคุณภาพชีวิตและเป็นภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลมหาศาล การตระหนักถึงภัยเงียบนี้และเริ่มลงมือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันอย่างจริงจัง จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อสร้างเสริมสุขภาพที่ดีและยั่งยืนสำหรับตัวเราเองและคนที่เรารัก